Saturday, October 1, 2022

SAHIH AL-BUKHARI, HADIS NO: 864 - 869

  

BAB 75

 

بَابُ خُرُوجِ النِّسَاءِ إِلَى المَسَاجِدِ بِاللَّيْلِ وَالغَلَسِ

PEREMPUAN KELUAR RUMAH PERGI MASJID PADA WAKTU MALAM DAN TERLALU GELAP

 

HADIS 864

 

864 - حَدَّثَنَا أَبُو اليَمَانِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ: أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ: أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالعَتَمَةِ، حَتَّى نَادَاهُ عُمَرُ: نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ

Aisyah berkata: Nabi lewatkan solat isyak hingga Umar menyeru: perempuan dan kanak-kanak sudah tidur.

 

فَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ غَيْرُكُمْ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ» وَلاَ يُصَلَّى يَوْمَئِذٍ إِلَّا بِالْمَدِينَةِ، وَكَانُوا يُصَلُّونَ العَتَمَةَ فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ الأَوَّلِ

Nabi saw pun keluar seraya berkata: tidak ada seorang penduduk bumi selain kamu yang menunggu solat (seperti ini)—Baginda tidak solat pada hari itu kecuali di Madinah dan mereka (sahabat) solat isyak lewat antara tenggelam syafaq hingga satu pertiga awal malam.

 

HADIS 865

 

865 - حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ حَنْظَلَةَ[1]، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ[2]، عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا اسْتَأْذَنَكُمْ نِسَاؤُكُمْ بِاللَّيْلِ إِلَى المَسْجِدِ، فَأْذَنُوا لَهُنَّ»

Nabi saw bersabda: Apabila perempuan kamu minta izin dari kamu ke masjid pada waktu malam, maka berilah izin kepada mereka.

 

 تَابَعَهُ شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلّى الله عليه وسلم

 

[PENGAJARAN]

 

[1] Apabila dalam hadis ini menyuruh agar para suami izinkan kepada isteri solat di masjid pada waktu malam, al-Imam al-Nawawi kata bahawa ia adalah dalil bahawa perempuan tidak boleh keluar dari rumah kecuali mendapat izin dari suami mereka terlebih dahulu.

قَالَ النَّوَوِيُّ اسْتُدِلَّ بِهِ عَلَى أَنَّ الْمَرْأَةَ لَا تخرج من بَيْتِ زَوْجِهَا إِلَّا بِإِذْنِهِ لِتَوَجُّهِ الْأَمْرِ إِلَى الْأزْوَاج بالاذن

 

[2] Hadis ini membuktikan bahawa isteri tidak boleh keluar rumah jika mereka dihalang oleh suami mereka. Dalam hadis ini, dikaitkan dengan suruhan dari Nabi agar para lelaki izinkan isteri mereka ke masjid untuk solat Jemaah, walaupun pada waktu malam.

إِنَّ مَنْعَ الرِّجَالِ نِسَاءَهُمْ أَمْرٌ مُقَرَّرٌ وَإِنَّمَا عُلِّقَ الْحُكْمُ بِالْمَسَاجِدِ لِبَيَانِ مَحَلِّ الْجَوَازِ فَيَبْقَى مَا عَدَاهُ عَلَى الْمَنْع

 

[3] Suruhan Nabi terhadap lelaki agar izinkan isteri mereka ke masjid, bukan suruhan wajib. Kalau wajib, sudah pasti tidak ada unsur pilihan kepada lelaki untuk izin atau tidak. Namun, dalam hadis ini ada maksud pilihan bagi suami.

وَفِيهِ إِشَارَةٌ إِلَى أَنَّ الْإِذْنَ الْمَذْكُورَ لِغَيْرِ الْوُجُوبِ لِأَنَّهُ لَو كَانَ وَاجِبا لَا تنفى مَعْنَى الِاسْتِئْذَانِ لِأَنَّ ذَلِكَ إِنَّمَا يَتَحَقَّقُ إِذَا كَانَ الْمُسْتَأْذَنُ مُخَيَّرًا فِي الْإِجَابَةِ أَوِ الرَّدِّ

 

HADIS 866

 

866 - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ: حَدَّثَتْنِي هِنْدُ بِنْتُ الحَارِثِ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَخْبَرَتْهَا: «أَنَّ النِّسَاءَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنَّ إِذَا سَلَّمْنَ مِنَ المَكْتُوبَةِ، قُمْنَ وَثَبَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ صَلَّى مِنَ الرِّجَالِ مَا شَاءَ اللَّهُ، فَإِذَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَامَ الرِّجَالُ»

Ummu Salamah memberitahu kepada Hind bin al-Haris dengan katanya: para perempuan pada era Rasulullah saw yang mereka apabila selesai menunaikan solat fardu, mereka berdiri dan Rasulullah saw dan para lelaki yang solat bersama dengan nabi akan kekal di tempat mereka. Apabila Rasullullah berdiri, baru para lelaki itu berdiri sama.

 

[SYARAH MATAN]

 

Dalam matan hadis ini tidak ada menyebut “keluar malam”, sedangkan dalam hadis 865, ada dikaitkan dengan “keluar malam”. Nampaknya hadis ini menggambarkan bahawa minta izin mahu keluar solat jemaah di masjid itu, bukan perlu isteri minta pada waktu malam sahaja, bahkan sama juga pada waktu siang.

ر: وليس في هذا الحديث: ذكر الليل، والظاهر أنه كان نهاراً، أو أعم من ذلك

 

HADIS 867

 

867 - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ: أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: «إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُصَلِّي الصُّبْحَ، فَيَنْصَرِفُ النِّسَاءُ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ، مَا يُعْرَفْنَ مِنَ الغَلَسِ»

Aisyah berkata: Jika Rasulullah menunaikan solat subuh, para perempuan pun beralih pergi dengan menutup wajah mereka—tidak ada seorang pun mengenali mereka disebabkan terlalu gelap.

 

[PENGAJARAN]

 

[1] hadis ini adalah dalil bahawa para perempuan boleh hadir solat subuh bersama dengan nabi saw dan mereka pulang selesai solat ketika waktu masih gelap lagi.

ر: وفيه: دليلٌ على شهود النساء صلاة الصبح مع النبي - صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - ورجوعهن في غلس الظلام

 

[2] Walaupun hadis ini menyebut berkenaan solat Jemaah di Masjid dalam waktu gelap, para fuqaha’ kembangkan kepada perbahasan yang lain—iaitu bahawa perempuan tidak boleh berwangian-wangian ketika ke masjid.

 

Hal ini dikuatkan lagi dengan riwayat Abu Daud dan ibn Khuzaimah yang menyebut: وَلْيَخْرُجْنَ تَفِلَاتٍ—hendaklah mereka keluar tanpa berwangian-wangian.

 

Perkataan تفلات itu, al-Asqalani kata, ia bermakna perempuan yang berubah-rubah bau wanginya.

قَالَ بن دَقِيقِ الْعِيدِ هَذَا الْحَدِيثُ عَامٌّ فِي النِّسَاءِ إِلَّا أَنَّ الْفُقَهَاءَ خَصُّوهُ بِشُرُوطٍ مِنْهَا أَنْ لَا تَتَطَيَّبَ وَهُوَ فِي بَعْضِ الرِّوَايَاتِ وَلْيَخْرُجْنَ تَفِلَاتٍ قُلْتُ هُوَ بِفَتْحِ الْمُثَنَّاةِ وَكَسْرِ الْفَاءِ أَيْ غَيْرَ مُتَطَيِّبَاتٍ وَيُقَالُ امْرَأَةٌ تَفِلَةٌ إِذَا كَانَتْ مُتَغَيِّرَةَ الرِّيحِ وَهُوَ عِنْدَ أَبِي دَاوُدَ وبن خُزَيْمَة من حَدِيث أبي هُرَيْرَة وَعند بن حِبَّانَ مِنْ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَوَّلُهُ لَا تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ مَسَاجِدَ اللَّهِ

 

Dalam riwayat Muslim pula—hadis Zainab, iaitu isteri kepada Ibn Mas’ud bahawa nabi ada bersabda: apabila seseorang kamu (dari kalangan perempuan) hadis ke masjid, maka dia jangan menyentu wangian.

وَلِمُسْلِمٍ من حَدِيث زَيْنَب امْرَأَة بن مَسْعُودٍ إِذَا شَهِدَتْ إِحْدَاكُنَّ الْمَسْجِدَ فَلَا تَمَسَّنَّ طِيبًا انْتَهَى

 

Dalam penjelasan Ibn hajar al-Asqalani, dikaitkan dengan wangian dan sama maksud dengannya kerana ia adalah punca dan sebab untuk menaikkan syahwat. justeru, ia sama juga dengan berpakaian yang menarik perhatian, memakai barang kemas dan perhiasan yang menarik perhatian. Apatah lagi, tindakan yang boleh berlaku iktilat antara lelaki dan perempuan.

قَالَ وَيَلْحَقُ بِالطِّيبِ مَا فِي مَعْنَاهُ لِأَنَّ سَبَبَ الْمَنْعِ مِنْهُ مَا فِيهِ مِنْ تَحْرِيكِ دَاعِيَةِ الشَّهْوَةِ كَحُسْنِ الْمَلْبَسِ وَالْحُلِيِّ الَّذِي يَظْهَرُ وَالزِّينَةِ الْفَاخِرَةِ وَكَذَا الِاخْتِلَاطُ بِالرِّجَالِ

 

[3] Hadis ini menjadi dalil bahawa perempuan solat di rumahnya lebih afdhal dari solat di masjid. Hal ini disandarkan kepada satu hadis riwayat yang dikeluarkan oleh ABU DAUD dan disahihkan oleh IBN KHUZAIMAH bahawa Nabis aw ada berkata: لَا تَمْنَعُوا نِسَاءَكُمُ الْمَسَاجِدَ وَبُيُوتُهُنَّ خير لَهُنَّ—jangan kamu halang perempuan kamu akan masjid-masjid. rumah mereka adalah lebih baik bagi mereka.

 

Demikian juga dalam hadis yang dikeluarkan oleh AHMAD dan AL-TIBRANI—daripada UMMU HUMAID AL-SA’IDIYYAH bahawa dia datang berjumpa dengan nabi saw. Dia berkata: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ الصَّلَاةَ مَعَكَ—Ya Rasulullah, aku suka solat bersama kamu. Nabi pun kata: قَدْ عَلِمْتُ وَصَلَاتُكِ فِي بَيْتِكِ خَيْرٌ لَكِ مِنْ صَلَاتِكِ فِي حُجْرَتِكِ وَصَلَاتُكِ فِي حُجْرَتِكِ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِكِ فِي دَارِكِ وَصَلَاتُكِ فِي دَارِكِ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِكِ فِي مَسْجِدِ قَوْمِكِ وَصَلَاتُكِ فِي مَسْجِدِ قَوْمِكِ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِكِ فِي مَسْجِدِ الْجَمَاعَةِ—aku tahu. Solat kamu di rumah kamu lebih baik bagi kamu berbanding solat kamu di bilik kamu. Solat dibilik kamu lebih baik berbanding solat kamu di rumah kamu. Solat kamu di rumah kamu lebih baik berbanding solat kamu di masjid kaum kamu. Solat kamu di masjid kaum kamu lebih baik berbanding soalt kamu di masjid jamaah.

 

Sanad hadis ini hasan dan ada syawahid dari IBN MAS’UD sepertimana riwayat Abu Daud.

مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ صَلَاةَ الْمَرْأَةِ فِي بَيْتِهَا أَفْضَلُ مِنْ صَلَاتِهَا فِي الْمَسْجِدِ وَذَلِكَ فِي رِوَايَةِ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنِ بن عُمَرَ بِلَفْظِ لَا تَمْنَعُوا نِسَاءَكُمُ الْمَسَاجِدَ وَبُيُوتُهُنَّ خير لَهُنَّ أخرجه أَبُو دَاوُد وَصَححهُ بن خُزَيْمَةَ وَلِأَحْمَدَ وَالطَّبَرَانِيِّ مِنْ حَدِيثِ أُمِّ حُمَيْدٍ السَّاعِدِيَّةِ أَنَّهَا جَاءَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ الصَّلَاةَ مَعَكَ قَالَ قَدْ عَلِمْتُ وَصَلَاتُكِ فِي بَيْتِكِ خَيْرٌ لَكِ مِنْ صَلَاتِكِ فِي حُجْرَتِكِ وَصَلَاتُكِ فِي حُجْرَتِكِ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِكِ فِي دَارِكِ وَصَلَاتُكِ فِي دَارِكِ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِكِ فِي مَسْجِدِ قَوْمِكِ وَصَلَاتُكِ فِي مَسْجِدِ قَوْمِكِ خَيْرٌ مِنْ صَلَاتِكِ فِي مَسْجِدِ الْجَمَاعَةِ وَإِسْنَادُ أَحْمَدَ حَسَنٌ وَلَهُ شَاهِدٌ مِنْ حَدِيث بن مَسْعُودٍ عِنْدَ أَبِي دَاوُدَ

 

HADIS 868

 

868 - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنِّي لَأَقُومُ إِلَى الصَّلاَةِ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُطَوِّلَ فِيهَا، فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ، فَأَتَجَوَّزُ فِي صَلاَتِي كَرَاهِيَةَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمِّهِ»

Rasulullah saw bersabda: Aku menunaikan solat dan aku mahu memanjangkan solatku itu. namun aku dengar kanak-kanak menangis. Aku pun ringankan solatku kerana tidak suka menyusahkan pada ibunya.

 

[PENGAJARAN]

 

Maksud hadis ini adalah perempuan juga turut hadir solat Jemaah bersama dengan nabi saw di Masjid. malahan, mereka turut membawa anak-anak kecil mereka sama. Nabi saw mengetahui itu serta meraikan keadaan mereka. Bahkan, nabi saw berusaha untuk hilangkan kesusahan mereka dengan sebab anak-anak kecil mereka.

 

Ini adalah dalil bahawa para perempuan boleh hadir solat berjemaah di Masjid tanpa makruh. Kalau ia makruh, sudah pasti nabi saw sudah larang mereka datang solat Jemaah di masjid.

ر: والمراد هاهنا من ذلك: أن النساء كن يشهدن الصلاة خلف رسول الله - صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - في المسجد، ومعهن صبيانهن، وأن النبي - صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - كان يعلم ذلك، ويراعي في صلاته حالهن، ويؤثر ما عليهن، ويجتنب ما يشق عليهن، وذلك دليل على أن حضورهن الجماعه معه غير مكروهٍ، ولولا ذلك لنهاهن عن الحضور معه للصلاة.

 

HADIS 869

 

869 - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ: أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ: «لَوْ أَدْرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَحْدَثَ النِّسَاءُ لَمَنَعَهُنَّ كَمَا مُنِعَتْ نِسَاءُ بَنِي إِسْرَائِيلَ» قُلْتُ لِعَمْرَةَ: أَوَمُنِعْنَ؟ قَالَتْ: نَعَمْ

Aisyah berkata: andai Rasulullah saw dapat tahu apa yang berlaku pada perempuan, sudah pasti baginda akan melarang mereka sepertimana perempuan bani Israel dihalang.

 

Aku (Aisyah) berkata kepada ‘Amrah: apakah perempuan itu dilarang?

 

Jawab ‘Amrah: Ya.

 

[PENGAJARAN]

 

[1] Hadis ini menggambarkan bahawa para perempuan datang menunaikan solat di masjid perlu dalam keadaan tertutup agar terselamat dari sebarang fitnah. Apatah lagi di era sudah berlaku kalangan wanita yang bertabarruj dan berhias.

وَوَجْهُ كَوْنِ صَلَاتِهَا فِي الْإِخْفَاءِ أَفْضَلَ تَحَقُّقُ الْأَمْنِ فِيهِ مِنَ الْفِتْنَةِ وَيَتَأَكَّدُ ذَلِكَ بَعْدَ وُجُودِ مَا أَحْدَثَ النِّسَاءُ مِنَ التَّبَرُّجِ وَالزِّينَةِ

 

[2] Ibn rajab al-Hanbali kat, hadis Aisyah ini memberikan isyarat bahawa pada zaman nabi saw bahawa baginda membenarkan para perempuan solat berjemaah kerana ketika itu belum lagi timbul sebarang fitnah terhadap wanita. Namun, selepas itu berlaku fitnah, maka Aisyah lebih bersikap tidak bersetuju para perempuan solat Jemaah di masjid.

ر: تشير عائشةُ - رضي الله عنها -إلى أن النبي - صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - كان يرخص في بعض ما يرخص فيه حيث لم يكن في زمنه فسادٌ، ثم يطرأ الفساد ويحدث بعده، فلو أدرك ما حدث بعده لما استمر على الرخصه، بل نهى عنه؛ فإنه إنما يأمرُ بالصلاح، وينهى عن الفساد.

 

Imam Ahmad pun perkata kata: aku tidak suka perempuan keluar pada zaman ini kerana mereka menjadi fitnah.

ر: قال الإمام أحمد: أكره خروجهن في الزمان؛ لأنهن فتنتةٌ.

 

Dalam satu riwayat yang disandarkan kepada Abu hanifah bahawa dia berpendapat, perempuan tidak boleh keluar solat Jemaah kecuali dua hari raya sahaja.

وعن أبي حنيفة روايةٌ: لا يخرجن الإ للعيدين خاصةً

 

Kalau ikut pendapat Malik, al-Syafie, Abu Yusuf, Muhammad serta satu kalangan ulama mazhab Hanbali bahawa perempuan yang dibenarkan solat Jemaah di masjid adalah perempuan tua.

ر: ومنهم من رخص فيه للعجائز دون الشوابَّ، وهو قول مالكٍ -في رواية - والشافعي وأبي يوسف ومحمدٍ، وطائفةٍ من أصحابنا أو أكثرهم

 



[1] حَنْظَلَة هُوَ بن أَبِي سُفْيَانَ الْجُمَحِيُّ

ر: ((حنظلة)) ، هو: السدوسي

[2] سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَي بن عُمَرَ

No comments:

Post a Comment

FATIHAH 7

  SURAH AL-FATIHAH, AYAT 7   صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ (7) Iaitu jalan...